Ostatni kwartał ubiegłego roku był czasem podejmowania przez rady gmin decyzji o stawkach podatków lokalnych w 2026 roku. Wcześniej, 1 sierpnia Minister Finansów i Gospodarki opublikował obwieszczenie w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na rok 2026 (M. P. z 2025 r., poz. 726) Określił w nim maksymalne stawki podatków od nieruchomości, które mają zastosowanie do opodatkowania gruntów i budynków. W odniesieniu do roku 2025 stawki ministerialne Minister przeliczył wzwyż o 4,5%. W przypadku podatku rolnego jego maksymalna stawka określona została komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) z dnia 20 października 2025r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za okres 11 kwartałów będącej podstawą do ustalenia podatku rolnego na rok podatkowy 2026 (M. P. z 2025 r., poz. 1085). Cena żyta podana we wspomnianym komunikacie to 66,42 zł i jest ona niższa o 19,92 zł od ceny w komunikacie z 2025 roku określającym stawki podatku rolnego 2025 roku. Cena żyta ma zastosowanie do wymiaru podatku rolnego od gruntów stanowiących użytki rolne – za grunty stanowiące gospodarstwa rolne stawka podatku za 1 ha przeliczeniowy wynosi równowartość 2,5 kwintala ceny żyta, a dla gruntów niestanowiących gospodarstw rolnych (do 1 ha fizycznego lub przeliczeniowego) – za 1 ha równowartość ceny za 5 kwintali żyta. Zgodnie art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2025 r., poz.1344) rady gmin mają prawo obniżyć cenę żyta podaną przez Prezesa GUS. Podobne uprawnienia mają rady gmin w przypadku maksymalnych stawek podatku od nieruchomości podanych w komunikacie Ministra.
Uchwałami nr XVIII/193/25 z dnia 29 października 2025 roku i nr XIX/202/25 z 26 listopada 2025 roku Rada Gminy Zamość na wniosek Wójta ustaliła stawki podatków lokalnych obowiązujących w Gminie w 2026 roku. Prezentuję je w poniższym zestawieniu. Zawiera ono także porównanie ze stawkami roku ubiegłego i stawkami podatkowymi w innych gminach Powiatu. W tym ostatnim porównaniu kolor niebieski oznacza stawki wyższe niż w Gminie Zamość zaś kolor czerwony stawki niższe od naszych. Wójt i Rada Gminy nie zdecydowali o podniesieniu stawek podatku od środków transportowych, obowiązują więc ubiegłoroczne. Podatek leśny w kwocie maksymalnej określonej komunikatem Prezesa GUS-u z dnia 17 października 2025r, czyli 61,90 zł za 1 hektar gruntu leśnego (0,88 zł więcej od roku ubiegłego).
Skutki obniżenia w Gminie Zamość górnych stawek podatkowych (w stosunku do maksymalnych) obrazuje poniższe zestawienie (kolumna nr 1). Kolejna kolumna (nr 2) zawiera skutki zwolnienia z podatków budynków mieszkalnych. Kalkulowane łączne skutki dla budżetu 2026 roku obniżenia stawek i zwolnienia z nich to 6 651 605,70 zł. Tyle środków na inwestycje i inne zadania moglibyśmy mieć dodatkowo przy maksymalnych stawkach podatkowych. Jestem świadomy, że to nierealne i stąd moje propozycje uchwał przedłożone Radzie Gminy. Trzeba jednak mieć świadomość skutków podejmowanych decyzji. Najważniejszy to mniejsze możliwości realizacji wniosków mieszkańców, w tym pilnych zadań typu budowy nawierzchni dróg, oświetlenia ulicznego, dodatkowych kursów autobusów MZK, itp. Powyższa kwota ponad sześć milionów złotych ma też niewątpliwie negatywny wpływ na dochody gminnego budżetu przekazywane przez Ministra Finansów i Gospodarki – subwencję należną i uzupełnienie dochodów. W wyliczeniach kwot był i zapewne dalej brany jest pod uwagę fakt, że nie chcemy dochodów z własnych podatków lokalnych. Do ustalenia podstawowego dochodu podatkowego gminy w 2025 roku uwzględniana jest kwota 6 367 771,04 zł z kolumny 5 poniższej tabeli, a więc to czego w budżecie nie mieliśmy. Dlatego mamy wysoki dochód podatkowy w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Ten zawyżony dochód często decyduje o tym czy otrzymujemy dotacje z programów unijnych. To też zdecydowało, że nie składamy wniosku w ogłoszonym przez Zarząd Województwa Lubelskiego konkursie o dotacje na budowę przydomowych oczyszczalni ścieków (unijny program Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027).
Kolejne (poniższe) zestawienie obrazuje dochody budżetów Gminy Zamość lat 2019 – 2026 pochodzące z podatków lokalnych o których stawkach decydują Wójt i Rada Gminy. To zaledwie 13‑16% całości dochodów bieżących własnych budżetów poszczególnych lat. Taki jest wpływ organów Gminy na tworzenie strony dochodowej budżetów. Aż 73% całości dochodów bieżących własnych budżetu 2026 roku stanowią środki przekazywane przez Ministra Finansów i Gospodarki (udziały w podatkach PIT i CIT oraz subwencja). Porównanie powyższego pokazuje jak bardzo samorządy gminne uzależnione są od decyzji Rządu i Parlamentu. Szczególnie boleśnie odczuliśmy to w latach 2022‑2023. Na szczęście decyzje podejmowane w Warszawie w latach 2024‑2025 pozwalają pozytywnie myśleć o przyszłości.
Rozmowy i dyskusje o pieniądzach są zawsze bardzo drażliwe i trudne. W codziennym życiu nie jesteśmy jednak w stanie ich uniknąć. Także w dyskusjach o samorządowym gospodarowaniu. Trzeba o tym informować, pogłębiać wiedzę oraz rozmawiać. Dobrze jeśli w warunkach ograniczonych emocji i świadomości gminnych uwarunkowań podejmowania decyzji. Gmina Zamość to wspólnota 24 tys. mieszkańców i 35 sołectw. Rada Gminy to 21 Radnych reprezentujących mieszkańców. O przeznaczeniu środków Funduszu Sołeckiego decydują mieszkańcy, którzy biorą udział w zebraniach wiejskich. Warto zdobyć więcej informacji o budżecie Gminy 2026 roku.
13.02.2026 r. Ryszard Gliwiński
Zobacz tabele
