Budżet na 2026 rok

W trakcie obrad XX sesji Rady Gminy Zamość, jaka miała miejsce 30 grudnia ubiegłego roku, radni przyjęli budżet Gminy na 2026 rok. Jego projekt uzyskał wcześniej pozytywne opinie: Komisji Budżetu i Rozwoju Gminy Zamość, Regionalnej Izby Obrachunkowej w Lublinie oraz Radnych Klubu „Wspólnie”. W sesji udział wzięło 21 radnych. Wszyscy głosowali za uchwaleniem budżetu. Budżet Gminy Zamość na 2026 rok zakłada dochody w wysokości 151 836 763,69 zł oraz wydatki na poziomie 153 736 763,69 zł. Porównanie dochodów i wydatków daje wynik ujemny 1 900 000 zł, co oznacza deficyt budżetowy. Nowy kredyt budżetu 2026 roku to 8 000 000 zł a spłata rat kredytów 7 800 000 zł. Planowane zadłużenie gminy na koniec 2026 roku ma wynieść 29 000 000 zł, co oznacza wzrost o 900 000 zł. W przyszłym roku samorząd zamierza realizować 63 zadania inwestycyjne, z czego 13 będzie współfinansowanych środkami pozyskanymi z programów unijnych i krajowych. Łączna kwota planowanych dotacji na ich realizację 12 484 505,67 zł.

Powyższe to ogólny obraz budżetu Gminy Zamość 2026 roku. W dalszej części tekstu przedstawię rozwinięcie poszczególnych jego elementów. Mam nadzieję, że zainteresuje to Mieszkańców i pozwoli lepiej przygotować się do dyskusji o gminnych sprawach. Wcześniej warto jednak pokusić się o ogólne wrażenia podsumowujące projektowanie budżetowe. Uchwalony budżet 2026 roku pozwala na pozytywne spojrzenie w przyszłość, jest kontynuacją dobrych dla gmin decyzji Parlamentu i Rządu uwidocznionych w budżetach lat 2024‑2025. Widoczne jest to w dwóch najważniejszych elementach gminnego budżetowania. Pierwszy, to znaczny przyrost dochodów bieżących przekazywanych z budżetu Państwa. Przekazywane przez Ministra Finansów udziały w podatkach PIT i CIT oraz subwencja stanowią aż 73,16% całości dochodów bieżących własnych. W stosunku do roku ubiegłego przyrost o 10 115 437 zł, czyli o 12%. Skutek budżetowy to dodatni wynik finansowy rozumiany jako wynik działania: dochody bieżące własne minus wydatki bieżące własne minus spłata rat kredytów (nadwyżka operacyjna netto). Jest to kluczowy wskaźnik samorządowy określający realne środki pozostałe na inwestycje po pokryciu kosztów funkcjonowania (wydatki bieżące) i obsługi zadłużenia. O znaczeniu decyzji podejmowanych w Warszawie świadczą następujące porównania. Budżety Gminy lat 2022 i 2023 zamknęliśmy wynikami ujemnymi, odpowiednio – 439 633 zł i – 416 698 zł. Wynik budżetu 2024 roku to już + 5 499 862 zł, a uchwalonego budżetu 2026 roku to + 9 346 114 zł. Zwiększenie dochodów bieżących przekazywanych z budżetu Państwa ma także wpływ na ocenę skutków zadłużania się Gminy. Przyrost zadłużenia o 900 000 zł w stosunku do stanu z 31 grudnia 2025 nie powoduje zakłócenia w relacji zadłużenie/dochody bieżące. Na koniec 2023 roku zadłużenie 24 721 000 zł stanowiło 27% dochodów bieżących własnych. Na koniec 2026 roku planowane zadłużenie 29 000 000 zł stanowi 22% dochodów bieżących. Drugim elementem pozytywnych decyzji budżetowych jest wzrost zaangażowania środków budżetu Państwa w finansowanie wydatków bieżących zadań z zakresu oświaty i wychowania przedszkolnego. W 2023 roku udział środków własnych Gminy w realizacji zadań wynosił 40% (16 057 694 zł) a budżetu Państwa 53%. W budżecie 2026 roku relacje odwróciły się, udział środków Gminy 21% (11 459 333 zł), a budżetu Państwa 76%. W stosunku do 2023 roku zaangażowanie środków własnych Gminy zmalało o 4 598 361 zł, a budżetu Państwa wzrosło o 18 910 284 zł.

Powyższe dowodzi, że przyszłość gminnego gospodarowania zależy od utrzymania dobrych dla gmin decyzji Parlamentu i Rządu z lat 2024‑2025. Potwierdza to konkretna statystyka, aż 74% całości budżetowych dochodów bieżących własnych przekazuje nam Minister Finansów, a tylko 13% to gminne podatki lokalne. Lata 2022‑2023 pokazały skutki tego powiązania. Cieszę się, że mamy je już za sobą. Budżet 2026 roku nie zaspokaja oczekiwań Mieszkańców, Radnych, Wójta. Pozwala jednak finansować przyjęty przez lata zakres zadań bieżących i uruchamiać kolejne inwestycje, przy jednoczesnym znaczącym zaangażowaniu w kosztowne projekty z unijnym i krajowym dofinansowaniem. Mogę już dzisiaj powiedzieć, że katalog inwestycji 2026 roku nie jest zupełnym. Będą nowe decyzje, chociaż ich zakres pomniejsza znacząco wyjątkowa zima. Trzeba jednak pamiętać, że wciąż mamy bagaż wielu zadań inwestycyjnych z opracowaną w latach 2022‑2025 dokumentacją, a technicznie nie realizowanych. Budżet 2026 roku i finansowe dane z końca grudnia 2025 roku pozwalają jednak pozytywnie myśleć o ich realizacji w tej samorządowej kadencji. Poniżej własne opracowanie prezentujące poszczególne elementy budżetu Gminy 2026 roku.

Dochody budżetu 2026 roku.

bieżące własne 129 810 916,68 zł. 85,49% całości dochodów
bieżące zlecone 9 039 079,28 zł. 5,95%
majątkowe 12 986 767,73 zł. 8,56%
ŁĄCZNIE 151 836 763,69 zł. 100,00%

Wydatki budżetu 2026 roku.

bieżące własne 113 364 802,80 zł. 73,74% całości wydatków
bieżące zlecone 9 039 079,28 zł. 5,88%
majątkowe (inwestycje) 31 332 881,61 zł. 20,38%
ŁĄCZNIE 153 736 763,69 zł. 100,00%

Wynik finansowy budżetu 2026 roku.

dochody minus wydatki = deficyt – 1 900 000,00 zł
dochody bieżące własne minus wydatki bieżące własne
= + 16 446 113,88 zł (nadwyżka operacyjna z zadań własnych)

Rozchody budżetu 2026 roku.

7 100 000,00 zł spłata rat kredytów

Wynik finansowy budżetu 2026 roku po uwzględnieniu rozchodów.

dochody bieżące własne minus wydatki bieżące własne minus spłata rat kredytów = + 9 346 113,88 zł (nadwyżka operacyjna netto).

Przychody budżetu 2026 roku.

8 000 000,00 zł kredyt budżetu 2026 roku
1 000 000,00 zł wolne środki z rozliczenia finansowego budżetu 2025 roku (planowane)
ŁĄCZNIE 9 000 000,00 zł

Dochody bieżące własne budżetu 2026 roku.

129 810 916,68 zł. 85,49% całości dochodów, w tym:
udziały w podatku PIT = 80 411 945,00 zł = 61,95% całości dochodów bieżących własnych
udziały w podatku CIT = 967 475,00 zł = 0,75%
subwencja = 13 588 895,00 zł = 10,46%
dotacja = 1 617 325,00 zł = 1,24%
ŁĄCZNIE przekazywane z budżetu Państwa = 96 585 640,00 zł = 74,40% całości dochodów bieżących własnych
podatki lokalne = 17 300 787,00 zł = 13,33%
pozostałe podatki i opłaty = 2 513 250,00 zł = 1,94%
pozostałe (w tym wpłaty Mieszkańców – woda, ścieki, odpady, oświata) = 13 411 239,68 zł = 10,33%

Dochody majątkowe budżetu 2026 roku

12 986 767,73 zł. 8,56% całości dochodów, w tym:
środki zewn. na realizację inwestycji = 12 484 505,67 zł = 96,13% całości wpływy z gospodarki mieniem gminnym = 502 262,06 zł

Wydatki bieżące własne budżetu 2026 roku.

113 364 802,80 zł. 73,74% całości wydatków, w tym:
oświata i wychowanie przedszkolne = 54 544 497,00 zł = 48,11% całości wydatków w tym środki własne 11 459 333,00 zł
pomoc społeczna, świadczenia rodzinne, ……. = 8 654 842,00 zł = 7,63%. w tym środki własne 6 674 416,00 zł
Komunikacja podmiejska (dotacja dla Miasta Zamość) = 2 120 000,00 zł
Bieżące utrzymanie dróg = 2 201 157,21 zł. + 1 000 000,00 zł rezerwa celowa na poważniejsze remonty nawierzchni
Energia i konserwacja oświetlenia ulicznego = 1 331 500,00 zł
Świetlice wiejskie – energia, zakupy, remonty = 627 716 zł
Gospodarka komunalna = 1 617 396,00 zł
Zadania z zakresu upowszechniania kultury fizycznej/DOTACJE dla Stowarzyszeń, nagrody, utrzymanie boisk = 1 617 500,00 zł
Instytucje kultury/Biblioteka Publiczna i Gminny Ośrodek Kultury/= 2 546 100,00 zł
Wydarzenia lokalne (Fundusz Sołecki) = 251 586,00 zł
Pozostałe zadania z zakresu kultury = 623 300,00 zł
Administracja/Rada Gminy, Urząd Gminy – bez wody i ścieków, Gminny Zakład Obsługi Komunalnej – bez zakupów i usług na realizację zadań) = 18 809 190,49 zł = 16,59%
Obsługa długu publicznego = 1 500 000,00 zł. = 1,32%.
Rezerwa ogólna i rezerwy celowe = 2 835 000,00 zł
Usługi odpłatne/odbiór odpadów komunalnych, woda, ścieki = 10 749 279 zł
Pozostałe = 3 335 739,10 zł

Zadłużenie budżetu Gminy:

28 100 000,00 zł planowane zadłużenie Gminy na koniec 2025 roku
29 000 000,00 zł planowane zadłużenie Gminy na koniec 2026 roku
+ 900 000,00 zł przyrost zadłużenia wynikający z nowego kredytu budżetu 2026 roku w kwocie 8 000 000,00 zł
Koszty obsługi zadłużenia w budżecie Gminy 2026 roku 8 600 000,00 zł (+ 1 450 000,00 zł w stosunku do budżetu 2025 roku), w tym:
- 7 100 000,00 zł spłata rat kredytu
- 1 500 000,00 zł odsetki od niespłaconego kredytu