Budżet na 2011 rok

1304

28 stycznia br. Rada Gminy Zamość podjęła uchwałę budżetową na 2011 rok. W szóstą kadencję samorządów Gmina Zamość wchodzi z budżetem o części dochodowej w wysokości blisko 58 mln zł na realizację gminnych zadań. Piątek, 28 stycznia 2011 r. był dniem obrad czwartej w tej kadencji sesji Rady Gminy. Dla ośmiu Radnych, którzy po raz pierwszy dysponują mandatem społecznego zaufania obrady organu stanowiącego miały szczególny wymiar. Brali czynny udział w uchwalaniu budżetu Gminy na 2011 rok.

W tym dniu w sposób szczególny wszyscy Radni uświadamiali sobie jak trudno pogodzić lokalne potrzeby zgłaszane przez swoich wyborców z możliwością ich realizacji w skali gminnej i odpowiedzialnością za całość gminnych spraw. W 21-osobowej Radzie Gminy Zamość zasiadają przedstawiciele 18 sołectw, a wszystkich mamy w Gminie 35. W gronie 17 miejscowości, które nie mają swoich reprezentantów w Radzie są takie jak: Kalinowice, Pniówek, Białowola, Skokówka, Łapiguz. Pisząc to oczywiście upraszczam nieco sytuację, gdyż radni wybierani byli w trzech dużych okręgach wyborczych i są dzisiaj radnymi całej Gminy a nie miejsca zamieszkania. Decyzje każdego z radnych komplikuje także fakt, że przedłożony przez Wójta Gminy projekt budżetu w części inwestycyjnej zdominowały duże zadania realizowane przy udziale pieniędzy „unijnych”. Na mniejsze, lokalne inwestycje zostało niewiele środków. Aby odwrócić sytuację trzeba rezygnować z „unijnych” pieniędzy, co w praktyce jest nie tylko nieodpowiedzialne, ale także w większości przypadków niemożliwe z uwagi na wcześniejsze decyzje podejmowane w latach 2009 – 2010. Wójt przedkładając projekt budżetu i Radni głosując za jego przyjęciem biorą odpowiedzialność nie tylko za gminne finanse, ale także społeczny skutek swoich decyzji. W sytuacji, gdy wiele pilnych zadań wciąż czeka na realizację w długiej kolejce, możemy tylko prosić o zrozumienie i cierpliwość. Poniżej przedstawiam statystyczne spojrzenie na budżet 2011 roku oraz krótki komentarz sygnalizujący obecne i przyszłe możliwości inwestycyjne. Ze szczegółami uchwały budżetowej można zapoznać się na stronie www.gminazamosc.pl zakładka BIP.

Dochodowa część budżetu Gminy:

Dochody + przychody = 57.968.852,95 zł. W tym: Dochody własne = 42.228.463,03 zł; Dochody związane z realizacją zadań zleconych przez administrację rządową = 6.305.863 zł; Przychody = 9.434.526,92 zł.

Dochody własne (bez zadań zleconych) = 42.228.463,03 zł. W tym: Dochody bieżące = 37.614.186,95 zł; Dochody majątkowe = 4.614.276,08 zł.

Dochody bieżące = 37.614.186,95 zł. W tym: Dochody z podatków lokalnych (gminnych) = 5.922.000 zł; Inne dochody kształtowane decyzjami samorządu = 1.361.050 zł; Dochody przekazywane gminie przez urząd skarbowy i inną administrację = 624.298,20 zł; Dochody przekazywane gminie z budżetu Państwa = 28.807.241 zł; Środki „unijne” = 863.597,75 zł; Inne środki „zewnętrzne” = 36.000 zł.

Dochody majątkowe = 4.614.276,08 zł. W tym: Dochody osiągnięte ze sprzedaży mienia gminnego = 551.312 zł; Środki „unijne” = 3.919.964,08 zł; Inne środki „zewnętrzne” = 143.000 zł.

Przychody = 9.434.526,92 zł. W tym: Kredyty i pożyczki = 8.434.526,92 zł; Wolne środki z roku 2010 = 1.000.000 zł.

Wydatkowa część budżetu Gminy:

Wydatki + rozchody = 57.968.852,95 zł. W tym: Wydatki własne = 48.128.703,96 zł; Wydatki na realizację zadań zleconych przez administrację rządową = 6.305.863 zł; Rozchody (spłata rat kredytów i pożyczek) = 3.534.285,99 zł.

Wydatki własne (bez zadań zleconych) = 48.128.703,96 zł. W tym: Wydatki bieżące = 34.828.357,60 zł; Wydatki majątkowe (inwestycje) = 13.300.346,36 zł.

Wydatki bieżące = 34.828.357,60 zł. W tym: Wydatki związane z administracją = 7.954.975,88 zł. (Rada Gminy, Urząd Gminy, Gminny Zakład Obsługi Komunalnej, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, Ośrodek Promocji, Turystyki i Sportu, Biblioteka Publiczna Gminy Zamość, Zespół Ekonomiczno – Administracyjny Szkół, Kierowcy OSP Mokre i OSP Białowola, pobór podatków); Obsługa zadłużenia Gminy (odsetki kredytów) = 900.000 zł; Remonty i utrzymanie dróg gminnych (bez administracji) = 480.686,14 zł; Wydatki związane z utrzymaniem i eksploatacją sprzętu Gminnego Zakładu Obsługi Komunalnej = 690.400 zł; Remonty i utrzymanie obiektów gminnych = 232.000 zł; Koszty energii i konserwacji oświetlenia ulicznego = 844.500 zł; Dotacja do Miejskiego Zakładu Komunikacji Sp.z.o.o. w Zamościu = 105.000 zł; Koszty funkcjonowania i obsługi sieci wodociągowych i kanalizacji sanitarnej = 720.918 zł; Pomoc społeczna (bez zadań zleconych) = 1.546.661,60 zł; Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa (bez administracji) = 215.678,65 zł; Pozostałe wydatki związane z realizacją zadań podstawowych = 930.8890 zł; Plany zagospodarowania przestrzennego + program usuwania eternitu z dachów = 340.172,09 zł; Wydatki związane z funkcjonowaniem oświaty (bez administracji, inwestycji i remontów) = 17.630.164 zł. (12 Szkół Gminnych z oddziałami przedszkolnymi, Przedszkole w Kalinowicach, Niepubliczne Gimnazjum w Zawadzie, Niepubliczne Przedszkole w Zamościu, oddział przedszkolny w Szkole w Łabuńkach); Wydatki związane ze sferą życia społecznego Gminy (bez administracji i projektów unijnych) = 1.215.750 zł. W tym: * kultura fizyczna i sport = 535.350 zł * kultura i ochrona dziedzictwa narodowego = 306.300 zł. * turystyka = 41.600 zł. * promocja Gminy = 332.500 zł; Wydatki na realizację projektów nieinwestycyjnych finansowanych ze „środków unijnych” (3 zadania) = 1.020.561,24 zł. (Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, Szkoła Podstawowa w Mokrem, zadania związane ze sferą życia społecznego Gminy).

Wydatki majątkowe (inwestycje) = 13.300.346,36 zł. W tym: Inwestycje realizowane przy udziale środków „unijnych” (7 zadań) = 9.713.621,97 zł. Inwestycje realizowane wyłącznie z własnych środków (19 zadań) = 1.956.216,39 zł; Dotacje na realizację zadań inwestycyjnych realizowanych przez Powiat Zamojski (2 zadania) = 1.630.508 zł. W tym: * przebudowa drogi powiatowej Płoskie – Żdanów = 1.130.508 zł. * przebudowa drogi powiatowej Sitaniec – Łapiguz = 500.000 zł.

Zadłużenie budżetu Gminy:

Zadłużenie budżetu na koniec 2010 roku = 20.514.152,95 zł (19.510.152,95 zł); W relacji do dochodów budżetu = 41,86% (39,81%) – prawnie dopuszczalna granica = 60%; Planowane nowe zadłużenie budżetu 2011 roku = 8.434.526,92 zł. (7.170.999,92 zł); Planowana spłata zadłużenia w 2011 roku = 3.534.285,99 zł. (3.280.285,99 zł); Planowane zadłużenie budżetu Gminy na koniec 2011 roku = 25.414.393,88 zł. (23.400.866,88 zł); W relacji do dochodów budżetu = 52,36% (48,22%) – prawnie dopuszczalna granica = 60%; Planowana obsługa zadłużenia budżetu 2011 roku (odsetki + spłata rat) = 4.434.285,99 zł; W relacji do dochodów budżetu = 9,14% (8,61%) – prawnie dopuszczalna granica = 15%.

Przedstawiona powyżej statystyka uwzględnia pożyczki udzielane przez Bank Gospodarstwa Krajowego na realizację zadań inwestycyjnych finansowanych ze środków „unijnych” Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Udzielane są one do wysokości kwoty pieniędzy „unijnych” przyznanych na realizację zadania i są spłacane pieniędzmi „unijnymi” bezpośrednio po ich otrzymaniu. Oprocentowanie = 1,01% w skali roku. Pożyczek tych nie uwzględnia się przy ustalaniu limitów zadłużenia budżetu. Kwoty zadłużenia budżetu Gminy Zamość i jego relację do dochodów bez pożyczek Banku Gospodarstwa Krajowego podano w nawiasach.

Zadłużenie budżetu jest ważną informacją o stanie gminnych finansów. Społeczny jej odbiór ma szczególny wymiar w ostatnich miesiącach, gdy tak dużo mówi się o deficycie budżetu Państwa i działaniach Rządu próbujących stabilizować wydatki publiczne. Finanse Gminy Zamość 2011 roku nie wyglądają tak dramatycznie jak wspomniany budżet Państwa. Zadłużenie nie ma negatywnego wpływu na ich stan. Dotychczasowe i planowane nowe kredyty związane są wyłącznie z realizacją zadań inwestycyjnych. Nie kredytujemy wydatków bieżących i rozchodów. Od 2011 roku jest to już nawet prawnie zabronione. Planowane dochody budżetu 2011 roku to kwota 48.534.326,03 zł. Planowana łączna kwota wydatków bieżących i rozchodów 2011 roku zamyka się kwotą 44.668.819,44 zł. Różnica to 3.865.819,44 zł. Kwota ta powiększona o 1.000.000 zł wolnych środków budżetu 2010 roku pozostaje na finansowanie zadań inwestycyjnych.

Wieloletni program inwestycyjny Gminy:

Samorządowa kadencja lat 2011 – 2014 w sferze inwestycyjnej będzie odwróceniem tego co obserwowaliśmy w latach 2006‒2010. Stwierdzenie to jest oczywiście pewnym uproszczeniem. Aby rozwinąć myśl przypomnę wysokość budżetowych nakładów inwestycyjnych w ostatnich latach.

Nakłady inwestycyjne lat 2006 – 2012.
2006 rok = 6.192.735,98 zł.
2007 rok = 6.994.096,87 zł.
2008 rok = 7.939.831,77 zł.
2009 rok = 14.443.706,00 zł.
2010 rok = 17.036.858,55 zł.
2011 rok = 13.300.346,36 zł. (plan)
2012 rok = 10.165.195 zł. (plan)
* Uwaga. Podany powyżej plan wydatków inwestycyjnych 2012 roku obejmuje wyłącznie zadania, których realizację rozpoczęto w latach 2010 – 2011.

Powyższa statystyka pokazuje podwojenie wysokości nakładów inwestycyjnych w latach 2009 – 2010 w stosunku do lat poprzednich oraz powolny ich spadek w latach 2011‒2012. Podobną sytuację zaobserwować można w budżetach większości samorządów. Jedną z przyczyną tego stanu rzeczy są pieniądze „unijne”, które w gminnych budżetach pojawiły się w latach 2009‒2010. W gminach, którym udało się je pozyskać w większej ilości nastąpiło przyśpieszenie inwestycyjne. Do budżetu Gminy Zamość w tych latach wpłynęło łącznie 6.275.007,54 zł, natomiast w latach 2006 -2008 tylko 1.064.468,41 zł. Przybyły nam w tym czasie trzy sale sportowe, obiekt Regionalnej Izby Pamięci w Wysokiem, sześć garaży OSP, 18 km nowych nawierzchni dróg, 9 km chodników, 31 km sieci wodociągowych i kanalizacji sanitarnej, prawie 700 lamp oświetlenia ulicznego.

Pieniądze budżetu Unii Europejskiej lat 2007‒2013 zostały już rozdane, konkursy rozstrzygnięte, umowy podpisane. W latach 2011‒2012 unijne „euro” pojawi się jeszcze w budżetach samorządów, Gmina Zamość ma podpisane umowy na łączną kwotę 8.225.833,65 zł. Nowych konkursów i podziałów „unijnych” pieniędzy będzie niewiele, więc w latach 2013‒2014 budżety gmin nie otrzymają tak dużego zewnętrznego zasilenia finansowego. Dzisiaj nie widzę możliwości zastąpienia wspomnianych powyżej kwot pieniędzy „unijnych” innymi dochodami. Polskie realia nie pozwalają myśleć pozytywnie o dużym zwiększeniu dochodów własnych, a programy oszczędnościowe nie przyniosą takich rezultatów. Mogą one tylko zabezpieczyć środki finansowe na inflacyjny wzrost wydatków związanych z całą sferą wydatków bieżących. Efektem będzie spadek nakładów inwestycyjnych być może nawet do poziomu lat 2006 – 2008.

Opisana powyżej sytuacja jest prognozą nakreśloną dzisiejszymi realiami. Mam oczywiście wiarę, że będzie bardziej ciekawie. Dwa lata na przygotowanie się do nowej sytuacji to odpowiedni okres. Poszukamy pieniędzy u siebie i na zewnątrz. W planowaniu perspektywicznym trzeba jednak brać pod uwagę okoliczności pewne dzisiaj. Od miesiąca kwietnia rozpoczniemy z komisją Programowo Budżetową Rady Gminy prace nad Wieloletnim Programem Inwestycyjnym obejmującym lata 2012‒2014 i kolejne. Obejmie on najważniejsze zadania, które będą uzupełniane mniejszymi w każdym roku budżetowym. Opracowanie i przyjęcie przez Radę takiego dokumentu programowego określi możliwości finansowe Gminy, wskaże kierunki poszukiwania zewnętrznych środków w latach 2012‒2015 oraz przygotuje nas do kolejnego strumienia „unijnych” pieniędzy w latach 2016‒2018. Dzisiaj zakładamy, że one będą.

Uchwalony budżet 2011 roku zabezpiecza środki finansowe na dobre funkcjonowanie tego co wchodzi w zakres wydatków bieżących. Mamy pieniądze na remonty dróg, oświetlenie uliczne, i inne pilne zadania ułatwiające codzienne życie. Wyjątkiem są wydatki związane z funkcjonowaniem Szkół gminnych, które w ciągu roku musimy uzupełnić. Znacznie gorzej wygląda możliwość zaspokojenia potrzeb inwestycyjnych. Zgłoszone we wnioskach do projektu budżetu oraz na zebraniach sołeckich potrzeby z tego zakresu są słuszne i w większości pilne do realizacji. Wykraczają one jednak znacznie poza możliwości finansowe gminnego budżetu. Jesteśmy wyjątkową Gminą, dużą i szybko urbanizującą się. Wciąż nie nadążamy za tym z budową dróg, wodociągów i innymi zadaniami. Uchwalenie budżetu 2011 roku nie oznacza zakończenia działań mających na celu poszukiwanie finansowych możliwości realizacji tego czego w nim nie zapisano. Dotyczy to szczególnie zadań drogowych, na które w najbliższych latach zwrócona będzie szczególna uwaga. Wierzę, że w drugiej części roku będę mógł przekazać ciekawsze informacje.

Ryszard Gliwiński