Gmina Zamość

Zwódne

Wieś położona w centralnej części gminy Zamość.

1572r. – nazwa miejscowości po raz pierwszy pojawiła się (jako campus Zawodna) – okreslała pewne grunty wsi Żdanów, leżące przy granicy z wsią Pniowem.

1580-1585r. – na tych gruntach oraz na części gruntów pniowskich kanclerz Jan Zamoyski założył nowy, dość dużych rozmiarów folwark, zwany wtedy Koźlerogi – od innego miana herbu Jelita rodu Zamoyskich. Wkrótce potem przyjęła się jednak nazwa Zawodne (Za Wodne) lub Zwodna. Folwark Koźlerogi specjalizował się w produkcji pszenicy. Obok tego stawiano na rozwój produkcji mięsnej, najprawdopodobniej na własne potrzeby dworu Zamoyskich. Inwentarz z 1588r. wykazywał 2 sadzawki rybne, nastawione głównie na hodowlę pstrągów oraz małą pasiekę pszczelą. Do pracy w folwarku zatrudniono chłopów ze Żdanowa, Pniowa i Mokrego. Folwark prawdopodobnie istniał jeszcze w połowie XVIIIw. wkrótce potem musiał zniknąć, ponieważ nie uwzględniają go dość dokładne plany dóbr ordynackich z 1827 i 1828r.

1895r. – dopiero wtedy notowana była wieś o nazwie Zawodna. Tej nazwy użyto także w spisie powszechnym z 1921r.

1916r. – zorganizowano w Zwódnem polską „szkołę ludową”, która mieściła się w domu prywatnym Michała Bondyry. Pierwszym nauczycielem był Adam Nędzyński, a od 1917r. Maria Mazurkiewicz.

11.I.1943r. – oddział z 9 pułku piechoty AK pod komendą Jana Turowskiego „Norberta” zaatakował wieś Wierzba. Wieś uległa częściowemu spaleniu, a w trakcie akcji partyzanci zastrzelili 7 Niemców. W odwecie hitlerowcy rozstrzelali kilka osób w Pniówku oraz Zwódnem.

1943r. – Niemcy wybudowali we wsi lotnisko polowe, które funkcjonowało do V.1944r., kiedy to na polu startowym wyorano pas, szeroki na 80 do 100 metrów.

Po wojnie Zwódne pozostało niewielką wsią. Tuż po zakończeniu okupacji hitlerowskiej rozpoczęła działalność szkoła podstawowa jako filia szkoły w Żdanowie. Działała w latach 50-tych i 60-tych.